Autorijden? Nog lang niet! En nog wat irritaties….

We zouden mogen autorijden. Iedereen blij. Eindelijk zou het ervan komen. Dames waren al hun auto aan het uitzoeken. Zo op 24 juni gingen dames de weg op. Gelukkige dames die al in het bezit van een GCC rijbewijs waren. Sommige dames haalden hun Saoedische rijbewijs in de maanden juli en augustus. Blije, vrolijke dames. En toen werd het september. Vanaf 1 september heeft geen enkele niet-werkende expat dame haar rijbewijs kunnen halen.

De rijscholen hadden van hogere hand de opdracht gekregen om alleen nog werkende dames een rijexamen af te nemen. Alle andere dames hebben pech. Sommige expatdames hadden een afspraak op 2 en 3 september en werden bij de balie van de rijschool weggestuurd. Wanneer het weer open gaat….nog steeds onbekend. Een Zuid-Afrikaanse vriendin van mij ging in november naar een rijschool in Dammam om te informeren wanneer het weer open zou gaan voor niet werkende dames. Haar werd fijntjes meegedeeld dat “ you will never get your drivers license” “Saudi’s first”.
En lekker dan!
Een lezer van dit blog had het al voorspeld, maar omdat ik liever positief blijf, had ik gehoopt dat het anders zou zijn. Helaas heeft ze gelijk gekregen.

Het gerucht gaat dat de Saoedische niet hadden verwacht dat er zo een grote vraag naar rijbewijzen zou zijn. Oke, DUH!, hebben jullie onder een steen gezeten???

Sommige dames rijden illegaal. Ze hebben wel een rijbewijs, maar geen Saoedische. Kan, natuurlijk, maar als je een ongeluk krijgt, of erger, of iemand dood rijdt heb je natuurlijk een probleem.

Ondertussen blijven de niet-werkende dames gebruik maken van Uber, Careem en witte taxi’s en witte limousines. Ik heb Uber getest, maar was niet blij. Saoedische mannen die denken op die manier vrouwen op te pikken. Careem heeft witte taxi’s die goedkoop zijn en de chauffeurs zijn meestal Indiase en Pakistaanse mannen. Deze chauffeurs zijn onderdeel van Careem, maar zijn hier niet helemaal blij mee. Voor Careem vroegen deze mannen voor een kort ritje 25SR en met Careem hoeven we nog maar 10 SR te betalen. Leuk voor ons klanten, maar natuurlijk niet voor deze chauffeurs. Soms gebruik ik nog de grote witte auto. De chauffeur ken ik 5 jaar, is betrouwbaar, praat niet te veel en is altijd op tijd.

Om eerlijk te zijn, ik ben gefrustreerd. Toen alle dames nog in hetzelfde schuitje zaten had ik er geen probleem om mee om gereden te worden. Tenslotte pas je je aan, aan wat de situatie is. Doe je dat niet dan word je negatief, en daar heb ik geen zin in. Maar nu, nu de ene dame wel rijdt en de andere nog niet eens haar rijbewijs KAN halen, vind ik het gewoonweg irritant om nog steeds te moeten wachten op een vreemde man om me te LATEN rijden.

Advertenties

Tips en trucs voor de Hadj

Na de Hadj wil ik zoveel mogelijk mensen laten profiteren van mijn ervaringen. Hieronder volgen een aantal tips en trucs.

Voorbereidingen

Inlezen
Ter voorbereiding op de Hadj las ik boekjes (handleiding voor Hadj en het boekje Omra en Hadj). Beide zijn klein en dun en geven je informatie over de plaatsen die je bezoekt tijdens de Hadj en de rituelen. Ook geven ze je informatie over hoe je de gebeden moet verrichten (verkort, in een groep of gecombineerd). Ook had ik het boekje Citadel van de Moslim bij me (in het Engels dan) waar alle dua’s (smeekbeden) in staan die je kunt gebruiken tijdens Ttawaf (7rondjes om de Kaaba) en Say (lopen tussen Safa en Marwa).
Een vriendin die dit jaar ook op Hadj ging wees me nog op Youtube filmpjes die voorlichting gaven over de Hadj.

Vaccinaties
Ik kreeg de griepprik, vaccinatie tegen Meningkokken en Tetanus.

Wat nam ik mee voor een week
Genoeg ondergoed en sokken
Neem extra mee, als pelgrim wil je schoon zijn als je de heilige plekken bezoekt.

Een pakje kleine vuilniszakken:
Deze zijn multifuncitioneel. Je kunt er vieze schoenen in opbergen, vieze sokken/ ondergoed. Sommige douches op de locatie zijn niet verstelbaar met als resultaat dat als je gaat douchen je schone kleren en handdoek nat worden. Doe je kleren in een vuilniszak/plastic zak en alles blijft droog.

Minimaal 3 abaya’s.
Zorg dat de abaya’s niet te lang zijn; het is druk en mensen staan dan al gauw op je abaya. Heb je abaya’s met drukkers laat ze dan dichtnaaien. In de drukte staan mensen op je abaya en …. rits, rits, je staat in je kleren….Niet handig.Zorg dat je abaya’s luchtig zijn, niet dik en dat de abaya niet te strak bij je nek en polsen zit. Het is warm en alles moet kunnen ademen anders kun je tegen de vlakte gaan.

Minimaal 4 schone hoofddoeken, Khimaar, Amirah’s etc.
Katoen is heel fijn. Zorg dat je hoofddoeken niet te synthetisch zijn.
Een mooi setje voor de dag van Eid Al Fitr.
De meeste dames kleden zich mooi aan op deze dag. Sommige zelfs met full- face make-up.

Twee paar schoenen.
Zorg dat de schoenen zonder veters zijn, zodat ze makkelijk uit- en aan te trekken zijn. Zorg ook dat de schoenen goed ingelopen zijn. Er zullen momenten zijn dat je minimaal een uur moet lopen. Investeer bijvoorbeeld in Scetchers zonder veters.

Sandalen
Een paar sandalen voor in de tent of voor in de natte ruimtes in je “hotel”.

Slaapmasker:
Vaak slaap je met veel mensen op een kamer of in een tent. Vrouwen houden van kletsen en vaak blijft het licht tot laat aan. Wil je eerder slapen dan is een slaapmasker een uitkomst. Niet elegant, maar het helpt.

Medicijnen:
Met zoveel mensen op elkaar kom je er niet onderuit dat bacterien zich makkelijk verspreiden. Neem paracetamol, strepsils, hoestbonbons en een doktersmasker (tegen stof en zand) mee in je tas.

Joggingbroeken
Neem tenminste 3 joggingbroeken/ makkelijk zittende broeken mee. Je loopt veel, zit veel en ligt veel. Het is geen schoonheidskamp, dus maak het jezelf comfortabel.

Een schoon t-shirt voor elke dag + plus 2 extra
Je loopt veel en het is warm, je zult ontzettend veel gaan zweten en ruiken. Zeker de paar dagen dat je geen geparfurmeerde deodorant en badschuim mag gebruiken. Neem genoeg schone shirts mee om te “overleven”.

Ongeparfumeerde deo, doucheschuim, shampoo en opfrisdoekjes.
Dit is voor de dagen dat je in Ihram bent en geen parfum mag gebruiken

 

Voor mannen

2 Ihrams
sandalen
loopschoenen
joggingbroek
makkelijk zittende t-shirt
rugzak
vasceline
Mocht iemand nog andere tips hebben dan hoor ik het graag, dan voeg ik het toe.

Hadj 2018- deel II

Dhull Hijja 11. Tawaff Ifada en Jamarat
Op deze dag vertrokken we na Fadjr richting Mekka (ongv. Na 5.00 ’s ochtends). We vertrokken lopend vanuit ons hotel naar Azizia. Vervolgens gingen we door de tunnel. Toen we uit de tunnel kwamen, zagen we gelukkig al snel allemaal taxi’s. De chauffeur vroeg voor het ritje Aziziya-Haram 100 riyal p/p. Grote afzetterij, maar alhamdullilah, wie klaagt daar over als je op Hadj bent…. De taxi kon ons niet helemaal brengen, omdat we natuurlijk niet de enige waren die naar de Haram wilden gaan om Tawaff en S’ay te doen. Het laatste stukje liepen we. De Tawaf deden we vervolgens op het dak. We probeerden het eerst op de begane grond, maar omdat we twee keer bijna platgedrukt werden door een grote groep zijn we maar uitgeweken. Op het dak was het rustig. Tawaf konden we afronden in een uur. Vervolgens deden we S’ay op dezelfde verdieping ook in een uur. Na deze rituelen namen we weer een taxi. Helaas zette de taxi ons verkeerd af en hebben we vervolgens een uur in een rondje gelopen.

Jamarat
Uiteindelijk kwamen op de juiste route en kwamen we bij de Jamarat uit. We wilden daar zitten en onze tijd uitzitten totdat het tijd wat tot Duhr, maar we werden weggestuurd. We gingen weg, maar kwamen gelijk weer terug en sloten ons aan bij een paar grote groepen van een organisatie. Vervolgens wachtten we tot Duhr. Bij de Adhan van Duhr gooiden we bij elke Jamara onze zeven steentjes. De steentjes had ik van tevoren geselecteerd en in een flesje gedaan zodat het makelijk gooien was. Na deze lange ochtend gingen we terug naar ons hotel. Voorbereiding: Zorg dat je je steentjes klaar hebt, dat je een flesje water bij je hebt, want rond Duhr is het heet en droog je makkelijk uit. Zorg dat je goede loopschoenen hebt.
Nadat we in het hotel waren heb ik weer een goede douche genomen en heb ik voor de rest gerust en wat Dikr gedaan en Koran gelezen.

Dhull Hija 12. Jamarat
Op deze dag hebben we alleen de Jamarat gedaan. Gelijk met Asr vertrokken we. Van ons hotel was het alleen 10 minuten lopen en gelukkig konden we ook dezelfde weg terug lopen. Binnen een half uur waren we weer terug. Op onze afdeling was er ook een lezing in het Engels en de dame die de lezing gaf was erg inspirerend. ’s Avonds ging ik mijn spullen alvast in pakken voor de reis terug.

Dhull Hijja 13. Laatste dag. Jamarat. Tawaf Wida. Reis terug.
De laatste dag was alweer daar. Precies met Duhr gingen we naar de Jamarat. We gooiden onze steentjes en liepen snel terug naar ons hotel. Daar was ons vertrek met een half uur vervroegd en pakten we snel alles in en namen we afscheid van elkaar. Manlief had een plek voor ons gereserveerd in een bus, want het was first comes, first served. De liften waren vol en bleven vol, dus ik pakte mijn koffer en liep ermeer naar beneden. Vervolgens reden we naar de Haram. We kwamen weer eerst bij de het “busstation” waar we weer de rode Saptco bussen naar de Haram namen. We liepen een klein stukje van de bushalte naar de Haram. Op de begane grond was het te druk voor ons, dus liepen we naar de eerste verdieping. Deze dag is altijd druk omdat zoveel mensen op deze dag vertrekken en dus allemaal op dezelfde dag de afscheids Tawaf doen. We deden de Tawaf in 2 uur deze keer. We baden onze 2 rakat en namen afscheid van de Kaaba. Daarna namen we de rode Saptco bus weer terug. Hier kregen we nog een leuk schrikmomentje omdat de chauffeur halverweg stopte, mensen de bus uit wilden en vervolgens teruggeperst werden door ongeveer 100 mensen die zichzelf de bus in wilden duwen. Niet.echt.leuk. We reden nog een stukje verder naar het busstation en konden ons vervolgens de bus uitperzen en naar onze bus lopen.
Iedereen had 4 uur gekregen voor de Tawaf en gelukkig respecteerde iedereen deze tijd deze keer. De bus ging op weg naar onze eindbestemming, het vliegveld van Aramco in Jeddah. Onze vlucht zou om 22.30 vertrekken, maar omdat we vroeg waren konden we met het vliegtuig van 22.00 mee.
Om 00.00 arriveerden we in Dammam, pakten we onze bagage en liepen we naar onze auto. Mabrouk Hadj Red en Hadja Isa!

Epiloog
Ik heb ongeveer twee dagen geslapen en geslapen. Zo wrakkig was ik. Het was een mooi spirituele ervaring, maar fysiek zeker zwaar. Ik raad iedereen die het zich kan veroorloven dan ook aan om niet te lang te wachten met Hadj. Doe het zolang je nog redelijk gezond en jong bent.

 

Hadja Isa- Hadj 2018- deel 1

Mijn man noemt me al jaren Hadja, als grapje, want ik was nog nooit op Hadj geweest. Sinds 3 dagen mag hij me echt zo noemen. Ik heb een lang blog van mijn ervaringen gemaakt dat ik voor de leesbaarheid maar in tweeen heb gesplitst.

Aanmelden voor Hadj
De makkelijkste manier om Hajj te gaan doen was om met het bedrijf van mijn man te gaan. Aramco heeft al lange ervaring met het organiseren van Hadj. We meldden ons aan en kwamen op een wachtlijst. Vlak voordat de website van het Ministerie van Religie geopend werd voor Hadj kregen we het goede bericht dat er plek voor ons zou zijn bij Aramco om mee te gaan. Toen de website geopend werd door het ministerie, meldden we ons aan en deden we de betaling.

Dhull Hijja 7, eerste dag
Op Dhull Hijja 7 (18 augustus 2018) was het zover we namen het vliegtuig richting Mekka. Manlief en ik waren beiden gespannen. Ons vliegtuig zou pas om 14,45 vertrekken, maar omdat we bang waren te laat te zijn vertrokken we al om 10.45. We zouden eigenlijk de Aramco bus nemen in de Dhahran compound. Het is een half uur rijden en de bus zou om 11.30 vertrekken. Daar aangekomen bedacht manlief dat hij toch liever met zijn eigen auto naar de luchthaven van Aramco wilde rijden. Oke, daar gingen we dan. We arriveerden daar rond 12.15. Echt veels te vroeg. De Check- in zou pas open gaan om 13.45. We wachtten geduldig tot het tijd was om in te checken. Om 14.15 mochten we het vliegtuig in. Daar wachtte op ons een cadeautasje met chocolaatjes, een Ttawaf meter en een welkoms boodschap. Na twee uur vliegen waren we in Jeddah, daar pakten we onze bagage en gingen we de bus in van de Hadjmaatschappij Tafwidj. Op ons stoel stond een lunchpakket te wachten. Na een anderhalfuur rijden waren we in Mekka. Daar werden we afgezet bij een bushalte. We namen een bus van Saptco naar de Kaaba.

Omra
Mijn man en ik hadden de intentie gedaan om Hadj Tammatu te doen ( eerst Omra, dan Hadj). Bij de Haram aangekomen deden we Tawaf , na de Tawaf twee rakat, en vervolgens S’ay (Safa and Marwa). We konden Tawaf gewoon op de begane grond doen rond de Kaaba en deden dit in ongeveer een uur. Voor de S’ay kozen we de eerste verdieping. Ook dit deden we in een uur. Vervolgens gingen we terug naar de afzetplek en vonden we een Saptco bus die ons terug bracht naar de bus van de reisorganisatie. Medewerkers van de organisatie waren makkelijk te herkennen door de vlaggen die ze met zich meedroegen. Als je al de weg kwijtraakt of niet meer weet waar de bus is kun je het makkelijk vragen.
We hadden 4 uur gekregen om Tawaf en S’ay te doen. En dit is genoeg. Helaas namen sommige mensen het niet zo nauw met de gekregen tijd. Bij ons waren er mensen die een uur te laat waren en bij andere bussen waren er mensen die 2 uur te laat waren. Waarom geen idee. Alhamdulillah. Hierna reden we naar ons “hotel” in Mina, vlakbij de Jamarat. Ondertussen was het al 2 uur ’s nachts. In het “hotel” gingen we op zoek naar onze kamer en bed. Van tevoren hadden we bericht gekregen op welke etage en in welke kamer we sliepen. Bij de kamer hing een schema met het nummer van de bedden en de bijbehorende namen. Ik lag op etage 7, kamer 8, bed 15. Omdat ik zag dat er al mensen sliepen ging ik in het donker op zoek naar mijn bed. Vervolgens ging ik douchen, want na zo een lange dag en veel geloop voelde ik me erg smerig.

Dhull Hijja 8
Ik werd rond 9.00 wakker. Ik stond op en ging op zoek naar ontbijt. Het was goed verzorgd, een buffet met salades, fruit en warm en koud eten. Ook was er een koffiemachine. De rest van de dag was een beetje uitrusten en kennismaken met de andere dames op de kamer. De dames waren voornamelijk van Pakistaanse afkomst met verschillende paspoorten, een Maleisische, een Syrische, een Algerijnse en een Tunesische. Allemaal Engels sprekend en woonachtend in Khobar/Dhahran.
Rond 17.00 hoorden we dat we rond 1.00 ’s nachts zouden vertrekken naar Arafat.

Dhull Hijja 9. Op weg naar Arafat
Rond 12.00 ’s nachts stonden we op. Rond 1.00 vertroken we uit het hotel. We namen golfkarretjes naar de trein die ons naar Arafat zou brengen. Gelukkig was het nog niet zo druk. We namen de trein naar Arafat wat ongeveer 10 minuten duurde. Daar liepen we 5 minuten naar ons tent. Op onze badge stond al ons slaapnummer in de tent. We zochten ons slaapnummer. Daar was een slaapbank, een kussen, een laken en een deken. Buiten de tent was een plek waar gratis drinken en snack verkrijgbaar waren. We arriveerden voor Fadjr dus de meeste dames wachtten tot Fadjr, deden het gebed en vervolgens gingen we slapen. Na Duhr was er een lezing in het Engels en in het Arabisch over de zegeningen van Arafat. Na Duhr is het de bedoeling dat je veel Dua en Dhikr doet tot Maghreb. Omdat we in een tent verbleven kregen ik en een andere dame niet echt het gevoel van Arafat. We kozen ervoor om de tent uit te gaan en de Dua en Dhikr buiten in de zon te doen. Dit werkte beter. We werden zo niet afgeleid door dames die ervoor kozen om te kletsen en te slapen.
Na Maghreb verzamelde we onze spullen en zouden we naar Muzdalifa gaan.

Muzdalifa
We gingen in een groep naar het treinstation. Hoewel dit redelijk georganiseerd werd was het druk, veel mensen en warm. Sommige mensen kozen ervoor om voor te dringen en te duwen. Ik kreeg wat zoets van iemand en vervolgens werd ik onwel. Duizelig, hartkloppingen… ik besloot om mijn man maar goed vast te houden. We mochten op het perron om de trein wachten en toen ben ik maar gaan zitten. Manlief en nog een dame zaten me met een waaiertje koelte toe te wuiven. Als ik me niet zo rot voelde had ik er om kunnen lachten. Achteraf zei ik tegen mijn man dat ik echt niet wist dat ik zo delicaat was.
Vervolgens konden we de trein in en waren we binnen 10 minuten bij Muzdalifa. Vanuit het station waren we binnen 10 minuten bij ons omheinde slaapplek. Bij deze plek kun je een groot stuk grond voorstellen bedekt met zeil. Bij binnenkomst konden we een slaapmatje pakken, een deken of laken en een kussen. Vervolgens verrichten we Maghreb en Isha, verkort en samen. Bij Muzdalifa waren er toiletten (te weinig voor zoveel mensen, dus echt heel smerig…..als je al wil gaan bindt dan 1 van de vuilniszakken om je schoenen want anders wil je je schoenen echt nooit meer aanraken), een vrieskist met water en snacks (echt een luxe). In Muzdalifa bleven we tot 1.00 ’s ochtends en vervolgens vertrokken we weer met de trein naar de Jamarat.

Dhull Hijja 10, De dag van Eid al Adha/ Offerfeest
Om in de trein te komen was weer een uitdaging, veel geduw en getrek en het kostte me veel geduld en het weer vernieuwen van mijn intentie. Met alles wat je onderneemt moet je je contstant bewust zijn dat het je intentie is om een goede Hadj te hebben waarbij je geduld toont en goed bent naar je medemoslim. De overige ruisgeluiden (zo noem ik het maar) moet je proberen te negeren. Doe veel Dhikr en Dua en reciteer Labaik Allahouma Labaik etc…..
Met de trein kwamen we aan bij de Jamarat en liepen we met een groep naar de grootste Jamara (Kubra) en gooide we 7 steentjes. Bij elk steentje riepen we: “Allah Akbar”. Na de Jamarat liepen we naar het hotel. Bij het betreden was er een broeder die iedereen verwelkomde met “ Mabrouk Hajja/ Mabrouk Hajj. Een andere broeder in het hotel gaf aan elke man/vrouw een witte roos onder vermelding van “Mabrouk”. Na zoveel geloop en inspanning werd ik hier heel blij van. Waar ik nog blijer van werd was de hete douche die ik vervolgens nam om alle zweet van me af te spoelen.

Na een goede nacht/ ochtend rust was het dan Eid/ Offerfeest. De dames op onze afdeling trokken iets moois aan (waar ik bij het pakken echt helemaal niet aan had gedacht), ik bleef maar gewoon in mijn pyama. De organisatoren versierden de deuren en hadden in de centrale hal een tafel met veel lekkers gezet. Elke kamer (ongeveer 15 stuks) kreeg een schaal met nootjes, chocolaatjes en andere heerlijkheden. Deze dag heb ik gebruikt om uit te rusten.
Andere gingen echter lopend naar Mekka (op deze dag reden geen taxi s) om Tawaff Ifada te doen.

Reizen met kinderen

De afgelopen 6 jaren heb ik veel gereisd, en vaak ik alleen met de kinderen omdat manlief nog moet werken. Mijn kinderen zijn nogal een handvol. De oudste heeft vaak ruzie met de middelste en de middelste vaak met de oudste en de jongste. De jongste is nu bijna 3 en bijt van haar af als zoonlief weer eens “aardig” tegen haar doet. Ik neem meestal 4 volle koffers mee, omdat ik altijd wel cadeautjes voor de familie in Nederland meeneem. Na mijn vakantie in Nederland, ga ik vaak ook nog een paar weekjes naar Marokko om schoonfamilie te bezoeken in Khouribga en vakantie te hebben in Tanger. Ook voor hen neem ik vaak wat mee.

Uit ervaring heb ik de volgende dingen geleerd:

Neem zo min mogelijk handbagage mee:
Mijn zoon neemt een rugzak met ipad en Nintento mee, zodat hij zich vermaakt als we op het vliegveld moeten wachten. Ikzelf neem vaak een reiskoffertje mee waar voor de jongste twee een kledingsetje in zit, duplo en een kleurboek voor de jongste, jasjes voor de kinderen als we uit het vliegtuig komen, een een shirt voor mij. Het laatste omdat me wel eens is gebeurt dat er in het vliegtuig drinken over me een heen werd gegooid door een van de kinderen.

Zorg dat de kinderen op de juiste plek zitten.
Omdat we nu met zijn vieren een stoel hebben zorg ik dat mijn zoon alleen zit en dat mijn dochters naast elkaar zitten. Als het onverwacht toch gebeurt dat ik met de jongste en zoonlief op een rij zit dan ga ik ertussen zitten zodat ze elkaar niet kunnen aanraken (al dan niet lief bedoelt).

Draagzak als kinderen klein zijn
Toen mijn jongste nog klein was nam ik altijd een draagzak mee en liet ik soms de buggy thuis. Ik hoefde dan niet op de buggy te wachten het is me ook wel eens gebeurt dat de buggy pas ergens op de rolband tevoorschijn kwam. Een keer had ik een overstap met een wachttijd van een paar uur. Buggy was nergens te bekennen en gelukkig had ik toen mijn draagzak.

Neem het minimum aan kleren mee voor jezelf en de kinderen.
Bij het meenemen van kleren denk ik er altijd aan dat ik zowel voor Marokko als voor Nederland gepaste kleding mee neem. Voor Marokko is het makkelijk, een paar huisjurken, burkini, zonnebrandcreme en abaya, jelleba. Voor Nederland neem ik een paar kledingsetjes mee en 2 paar comfortabele schoenen. Vaak koop ik in Nederland nog dingen die ik denk “nodig” te hebben.
Voor de twee jongste neem ik voor Nederland 5 setjes kleding mee, een jasje per kind en 2 paar schoenen. Deze kleren zijn vaak ook te dragen in Marokko.
De oudste neemt zo min mogelijk mee, want meestal gaat ze in Nederland het centrum onveilig maken en komt ze met dingen terug die leuk maar onnodig zijn.

Zorg dat alle papieren wat betreft tot de kinderen in orde zijn.
Zorg voor een ingevuld toestemmingsformulier voor minderjarigen. Geboorteaktes voor de kinderen, trouwakte/ partnerovereenkomst. Zo loopt het allemaal soepel bij het binnenkomen en verlaten van Nederland. Dit jaar (omdat ik met de kinderen alleen Marokko verliet) werd er in Marokko ook gevraagt naar een toestemmingsbriefje van de vader. Deze had ik niet, maar wel de Nederlandse (in het Engels) papieren. Uiteindelijk hoefde de beambte het niet te zien en kon ik gewoon door.

Zorg dat je geld/ debit-of creditcard hebt.
Mocht je vertraging hebben dan kun je wat te eten/ drinken kopen.

Babybelt
Mijn jongste gaat door het lint als ze de stoelriem van het vliegtuig om moet doen. En niet een beetje huilen, nee… hysterisch schreeuwen, huilen, schoppen etc. Een baby-belt is soms iets makkelijker dan, hoewel sommige stewardessen het niet willen geven omdat ze al een eigen stoel heeft.

Zet in het vliegtuig gelijk een film aan voor de kinderen.
Ze zitten dan zoet de film te kijken. Zorg ook dat je al koptelefoontjes voor de kinderen hebt (ik bewaar vaak de koptelefoons van het vliegtuig) zodat ze gelijk geluid hebben.

Ondanks deze regels en ondanks dat 1 koffer vaak leeg is als alle cadeautjes gegeven zijn (grote familie in Nederland en in Marokko) hebben we vaak op de terugweg toch het probleem dat onze spullen net niet/wel passen in de koffe. Blijkbaar zijn we toch heel goed in het verzamelen van TROEP. Met tot gevolg dat de regel over weinig handbagage niet toegepast kan worden met stress tot gevolg.

Dit jaar heb ik 1 keer alleen gevlogen, zonder kinderen, en wat een ervaring was dat. 1 koffer bij de luggage drop-off, alleen door de paspoortcontrole, alleen wachten in de wachtruimte met een boek. Koffie drinken in het vliegtuig, omdat er niemand was die het kopje over zich heen zou kunnen krijgen. En nog de kans om af en toe te tukken omdat er niemand naast me zat. Geen regels en geen stress.